Khi cỗ máy thời gian trở thành nghệ thuật

Minh Nguyễn
Kiểm soát và nắm bắt thời gian vẫn luôn là giấc mơ của con người từ thuở khai thiên lập địa. Cho đến ngày nay, giấc mơ đó vẫn đang được theo đuổi bởi những người đam mê nghệ thuật cơ khí và đồng hồ cao cấp: đem thời gian gói gọn trên cổ tay của mình.
Chiếc đồng hồ ngày nay đã trở thành một vật dụng quen thuộc với mỗi người, nhưng đó là cả một chặng đường dài từ chiếc đồng hồ mặt trời đầu tiên cho đến những vật dụng nhỏ nhắn nằm trên cổ tay. Với đa số người dùng thông thường, đó có lẽ đã là đích đến khi có một công cụ theo dõi thời gian tiện lợi, nhưng đó lại chưa phải là điểm dừng của một nhóm những người đam mê nghệ thuật thời gian - kết tinh của ngành chế tác cơ khí cao cấp và bàn tay sáng tạo không giới hạn.
Từ mục đích cơ bản là xem giờ, thế giới đồng hồ cao cấp đã đưa chúng ta ngày càng tiến xa hơn trong giấc mơ nguyên thủy: nắm bắt thời gian của chính mình và của cả vũ trụ trong hình hài của một vật dụng cá nhân mang theo mỗi ngày. Mỗi nhà chế tác đều có những hướng phát triển khác nhau, nhưng có một vài xu hướng mà bất kỳ người chơi đồng hồ nào cũng nên biết đến. Hãy cùng điểm qua những phong cách nổi bật nhất trong số đó:
Cổ điển, nhưng hoàn thiện hơn
“Cổ điển” luôn là một trường phái lớn trong nghệ thuật, và ngành chế tác đồng hồ không nằm ngoài xu hướng đó. Tuy nhiên, nếu như cổ điển trong các ngành nghệ thuật khác thường gắn liền với yếu tố kinh viện hoặc bác học, thì với những nhà chế tác đồng hồ lâu đời, yếu tố “cổ điển” mang một ý nghĩa khác. Đó có thể là sự kế thừa của các phom dáng kinh điển, các kỹ thuật chế tác truyền thống hoặc các yếu tố đến từ các nghệ thuật khác, nhưng được phát triển lên một cấp độ cao cấp hơn, hoàn thiện hơn.
Khi cỗ máy thời gian trở thành nghệ thuật - ảnh 1
Một trong những cái tên tiêu biểu cho hướng phát triển này chính là Patek Philippe với câu châm ngôn kinh điển “Bạn không bao giờ thực sự sở hữu một chiếc đồng hồ Patek Philippe - bạn chỉ gìn giữ chúng cho đời sau”. Thương hiệu xa xỉ đứng đầu “tam thánh” đến từ Thụy Sĩ này luôn duy trì truyền thống của mình với cam kết có thể sửa chữa được những chiếc đồng hồ từ thời hãng mới thành lập - một cam kết về duy trì tính truyền thống mà không phải ai cũng dám đưa ra. Bên cạnh đó, các nghệ thuật như tráng men hay tiểu họa cũng được các nghệ nhân tại đây liên tục đưa lên những mức độ cao hơn, thuyết phục tín đồ đồng hồ nhiều thế hệ.
Hiện đại hơn, phức tạp hơn
“Hiện đại” là một yếu tố khó để định nghĩa, nhất là trong một ngành chế tác xa xỉ, nơi yếu tố “hiện đại” đôi khi không đồng nghĩa với “công nghệ” như trong các phân ngành khác. Tuy nhiên, nếu so sánh với các “tiền bối” trong chính ngành chế tác đồng hồ, thì với lĩnh vực đồng hồ cao cấp, sự hiện đại cũng có thể được định nghĩa bởi sự phức tạp của các chức năng trên một tạo tác, cũng như sự ứng dụng của các vật liệu yêu cầu công nghệ chế tác hiện đại hơn.
Khi cỗ máy thời gian trở thành nghệ thuật - ảnh 2
Ở khía cạnh thứ nhất, chúng ta có thể dễ dàng tìm thấy minh chứng thông qua sự ra đời của “chiếc đồng hồ đeo tay phức tạp nhất từng được sản xuất” mà Vacheron Constantin vừa giới thiệu đến công chúng trong dịp Watches & Wonders gần nhất: chiếc đồng hồ Les Cabinotiers “Tempo” với 24 chức năng tích hợp trên hai mặt có thể đảo ngược: từ bấm giờ, lịch vạn niên cho đến lịch thiên văn, bản đồ sao… đều nằm gọn trên một chiếc đồng hồ đeo tay. Còn với khía cạnh thứ hai, nhà chế tác Chopard sẽ hào hứng để kể với bất kỳ ai quan tâm về chất liệu thép Lucent A233 do họ nghiên cứu chế tạo - một bằng chứng về những ứng dụng khoa học hiện đại vào chế tác cơ khí xa xỉ.
Khi cỗ máy thời gian trở thành nghệ thuật - ảnh 3
Tinh tế hơn, lịch lãm hơn
Mỗi phong cách phát triển của ngành chế tác đồng hồ cao cấp đều hướng về việc đột phá một giới hạn, và “sự tinh tế” là một dấu mốc quan trọng. Đây luôn là một trong những định nghĩa cơ bản nhất của sự xa xỉ, và mỗi giới hạn được phá bỏ cũng đồng nghĩa với sự tinh tế được nâng lên một đắng cấp khác. Đó cũng là tâm niệm của một cái tên khác đến từ Thụy Sĩ - biểu tượng của cộng đồng thời gian cao cấp: Piaget.
Trong dịp Watches & Wonders 2020 vừa qua, “sự lịch lãm tối thượng” của Piaget đã phá bỏ mọi định nghĩa về sự tinh vi từng được biết đến, khi giới thiệu chiếc Altiplano Ultimate Concept mới nhất của mình. Vốn được tạo ra như một nguyên mẫu tham khảo, nay người mộ điệu đã có thể sở hữu trên cổ tay mình một chiếc đồng hồ chỉ mỏng 2 mm - bằng độ dày của 2 chiếc thẻ tín dụng - với cấu trúc lên cót tự động và đầy đủ các thành phần như bất kỳ chiếc đồng hồ cao cấp nào theo cách truyền thống…
Ảnh: tư liệu